Home
Interviews
Over de auteur
Bestellen

Voor mij als seculiere Palestijn is de negatieve kant van Hamas haar buitengewoon conservatieve religieuze standpunten. De organisatie kent twee componenten. De ene is religieus, de erfenis van de Moslim Broederschap, en de ander is politiek, nationalistisch. Soms functioneren die onderdelen in harmonie met elkaar, soms bestaat daartussen frictie. Hun maatschappelijke agenda is, vooral in de Gaza Strook, buitengewoon reactionair. Sommige Hamasleden en zelfs enkele leiders hebben in de jaren zeventig in Saoedi-Arabië gestudeerd en zijn onder de invloed gekomen van de uiterst conservatieve gedachtewereld van de wahhabieten en salafieten. En dit importeerden ze naar de Gaza Strook, waar het volstrekt nieuw was. De Palestijnse gemeenschap was namelijk traditioneel vrijzinnig en ruimdenkend, vooral in kuststeden als Jaffa, Gaza, Haifa. Dat waren van nature kosmopolitische centra. Maar door de armoede, de bezetting, de opsluiting, de algehele uitzichtloosheid en de invloed van Hamas op religieus en maatschappelijk gebied dreef de hele samenleving naar rechts. Dit is een zeer verontrustend proces, dat tegen de historische ontwikkeling van de Palestijnse samenleving indruist. De kloof tussen het seculiere en religieuze deel van de Palestijnen wordt steeds zichtbaarder en Hamas speelt de belangrijkste rol daarin door haar sociale agenda en door het promoten van bepaalde maatschappelijke waarden. Na de verkiezingen in 2006 ontstond er een felle strijd om de macht. Hamas won die verkiezingen en zoals gebruikelijk is in een democratie zou de regering het geweldsmonopolie moeten hebben. Maar dat was geenszins het geval. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en de veiligheidsdiensten werden onder beheer gebracht van president Abbas. Dat was natuurlijk bizar, want zo bezat de regering geen gewapende macht. Ze konden zelfs niet de verkeerspolitie op straat opdrachten geven, want ook die viel nu onder de heerschappij van de president. De veiligheidsdiensten, voor het merendeel op de hand van Fatah, weigerden vervolgens hun dagelijks werk te doen in een poging de wettige regering in een lastig parket te brengen. De gedachte was dat door de ontstane chaos de regering ten val kon worden gebracht. En het enige dat de Hamas-ministers zouden kunnen doen, was afwachten en toekijken hoe hun eigen val werd ingeleid. Ondertussen werden de veiligheidsdiensten in Gaza ook nog eens zwaar bewapend om op het juiste moment de militair sterkere vleugel van Hamas de genadeslag te kunnen toebrengen. Hamas en haar regering zouden lijdzaam dat moment moeten afwachten, althans, dat was de geplande scenario. De Amerikanen bewapende hun Fatah tegenstanders en zelfs de Israëli’s stonden toe dat wapens vanuit de Westbank over Israëlisch grondgebied Gaza werden binnengesmokkeld. Zoals gezegd werd kennelijk verwacht dat de Hamas-aanhang keurig zou wachten tot men werd afgeslacht. Die gedachte was gebaseerd op het feit dat tijdens het PLO-bewind Hamas meermaals hardhandig was aangepakt en de organisatie dit gelaten over zich heen had laten komen. Hamas wilde koste wat het kost geen burgeroorlog. Het veroorzaken van zo’n burgeroorlog zou haar reputatie geen goed doen en dus reageerde men niet. De corrupte PLO-elite, die hun belangen bedreigd zagen, ging ervan uit dat ook ditmaal Hamas de klap zou incasseren. Maar nee dus, door ervaring wijs geworden veranderde de organisatie ineens haar politiek en liet zien dat ze de gang van zaken niet langer meer accepteerde. Ze reageerde zoals elk wettig gezag in een democratie reageert zodra hij buiten spel dreigt te worden gezet door illegaal opererende milities, die ook nog eens door de vijand werden bewapend. In tegenstelling tot wat de westerse media beweerden was er namelijk sprake van een machtsgreep van Fatah, de gewapende arm van president Mahmoud Abbas, die werd gesteund door Israël en het Westen om de democratisch gekozen regering ten val te brengen. Er bleef Hamas dan ook geen andere optie over dan het uitschakelen van Fatah in de Gaza Strook. De enige zinnige oplossing voor zowel Hamas als Fatah was de regering van nationale eenheid, een consensus waarbij beide partijen onder hetzelfde dak naar een oplossing konden zoeken van hun meningsverschillen en een politiek programma konden opstellen dat iedereen zou kunnen onderschrijven. Maar bepaalde elementen binnen Fatah, niet Fatah als geheel, maar een kleine factie, die gesteund en aangemoedigd werd door de Amerikaanse regering die Hamas niet aan de macht wil, heeft deze breuk geforceerd. Deze mensen dachten dat als ze Washington onvoorwaardelijk achter zich hadden ze dan Hamas konden verslaan. Ze hebben zich daar vreselijk op verkeken. De greep naar de alleenheerschappij mislukte. Toen ik vlak voor deze krachtmeting in Gaza was, zei één van de Hamas leiders me dat ze de Gaza Strook binnen 24 uur in handen zouden kunnen krijgen, maar dat ze daarvan afzagen omdat ze geen Palestijns bloed wilden verspillen. Ten tweede hoopten ze dat rationele mensen binnen Fatah zouden beseffen dat een onderlinge confrontatie een zeer gevaarlijke weg is. Via hun inlichtingennetwerk wist Hamas wat er binnen de gelederen van Fatah gebeurde. Ze zijn geïnfiltreerd en wisten dus precies wat hun plannen waren. Bovendien waren ze en zijn ze nog steeds voor samenwerking al was het maar omdat geen van de beide partijen de ander kan elimineren. Tenslotte wil Hamas absoluut voorkomen dat de Gaza Strook door Israel wordt uigeroepen tot de Palestijnse staat. Israel zou dan dit ministaatje onmiddellijk erkennen, om zodoende tegelijkertijd de Westbank te claimen. In mijn contacten met westerse media merk ik dat er veel verwarring is. Men spreekt van een staatsgreep van Hamas. Maar de vraag is dan: een staatsgreep tegen wie? Hamas is namelijk democratisch gekozen en heeft een wettige regering gevormd. Is hier sprake van een militaire staatsgreep tegen de democratisch gekozen regering? Nee. Hamas is de wettige regering en volgens het nationaal en internationaal recht bezit een wettig gekozen regering het monopolie op het geweld, dat is een van de meest wezenlijke kenmerken van een staat. Hamas deed hetzelfde als de Nederlandse regering zou doen zodra ze geconfronteerd wordt met gewapende groepen die haar met geweld ten val willen brengen. Dus is hier geen sprake van een staatsgreep van Hamas, ze kan moeilijk een staatsgreep tegen zichzelf plegen, nietwaar? De vraag is dan ook: welke belangen denken de westerse media met hun propaganda te dienen?’ 1 | 2 | 3 | 4 | 5